Kościół pw. Błogosławionego Wincentego Kadłubka

Archiopactwo cystersów założone w 1140 roku jako filia opactwa Morimond w Szampanii, pierwotnie nazwane Morimondus Minor. Klasztor wzniesiony przez Jaksów-Gryfitów na terenie dawnego rodowego kościoła św. Wojciecha, stał się zalążkiem miasta Jędrzejowa. Główna świątynia — bazylika poświęcona Wniebowziętej Najświętszej Maryi Pannie — konsekrowana została w 1210 roku przez biskupa krakowskiego Wincentego Kadłubka. Pod koniec średniowiecza, szczególnie za opata Mikołaja Odrowąża (od 1447), klasztor przeszedł gruntowną przebudowę; wtedy wprowadzono gotyk do wnętrza romańskiego kościoła, a do prac zapraszano wybitnych mistrzów, m.in. Wita Stwosza. Kompleks wybudowany na planie typowym dla cysterskich opactw — bazylika bezwieżowa na planie krzyża łacińskiego i klasztor wokół wirydarza. Po kasacie zakonu przez cara Aleksandra I w 1819 roku budynki poklasztorne pełniły różne funkcje, a cystersi powrócili dopiero w 1945 roku. W 1953 klasztor podniesiono do rangi przeoratu, w 1989 przywrócono mu rangę opactwa.